Ziemia i praca · Analiza

Ziemia, która rodzi herbatę, nie należy do nikogo, kto ją zbiera.

Drobni plantatorzy herbaty z Darjeeling uprawiają liść na tych samych stokach co wielkie plantacje kolonialne. Obowiązują ich zupełnie inne prawa, inne uprawnienia i czeka ich inna przyszłość.

Są dwa przemysły herbaciane w Darjeeling. Jeden jest dobrze udokumentowany: 87 wielkich plantacji o brytyjskim rodowodzie, handlujących pod najsłynniejszą marką herbaty na świecie, chronionych oznaczeniem geograficznym (GI) i regulowanych ustawą uchwaloną w 1951 roku.

Drugiego trudniej dostrzec.

Tworzą go tysiące drobnych rolników uprawiających herbatę na działkach, do których nie mają aktu własności — na mocy klasyfikacji z czasów kolonialnych — i wykluczonych z marki, którą stworzył ich własny region.

Wzgórza porastane herbatą nad doliną Mahanadi w dystrykcie Darjeeling
Te same stoki, ta sama wysokość, ta sama odmiana. Różni się tylko to, kto może umieścić nazwę na liściu.Fot. Swikriti Rai, Darjeeling.

Tych drobnych producentów nazywa się Small Tea Growers, w skrócie STG. Uprawiają herbatę na ziemi sklasyfikowanej jako khasmahal — kategoria gruntów państwowych, których użytkownicy mogą używać, ale nie mogą ich posiadać, sprzedać ani wydzierżawić.

Uprawiają tę samą odmianę i na tej samej wysokości. Wytwarzają herbatę, która pod względem terroir jest rozpoznawalnie darjeelingowa.

I pozostają — z mocy prawa — poza ramami, które nadają herbacie z Darjeeling jej wartość handlową.

To element architektury systemu zaprojektowanego w XIX wieku, którego nigdy należycie nie rozmontowano.

87

Plantacji uprawnionych do używania oznaczenia GI Darjeeling

0

Drobnych plantatorów (STG) uznanych obecnie za producentów zarejestrowanych w ramach GI

50%+

Całej herbaty w Indiach wytwarzają dziś drobni plantatorzy, a mimo to ramy regulacyjne pozostają skrojone pod wielkie plantacje

„Robotnicy przez pokolenia pozostają bez ziemi i bez wyjścia, mierząc się z niezliczonymi formami marginalizacji.”

International Journal for Equity in Health, 2020, o pracy na plantacjach w Indiach

Dwa przemysły, jedno zbocze

87 plantacji kolonialnych Drobni plantatorzy (STG)
Zarejestrowane na mocy Plantation Labour Act z 1951 roku Uprawiają ziemię khasmahal bez formalnego tytułu ani praw patta
Dzierżawią ziemię państwową na podstawie umów sięgających administracji kolonialnej Nie są uznawani za producentów zarejestrowanych w ramach GI
Uprawnione do używania oznaczenia GI Darjeeling Nie mogą legalnie sprzedawać herbaty jako „Darjeeling” w cenach premium
Mogą sprzedawać bezpośrednio przez domy aukcyjne i na eksport Zmuszeni sprzedawać zielony liść fabrykom plantacji po nieregulowanych cenach
Korzystają z licencji i infrastruktury certyfikacyjnej Tea Board Nie mogą wykorzystać ziemi jako zabezpieczenia kredytu ani inwestycji
Zatrudniają około 55 000 osób, w większości za niskie stałe płace Bez dostępu do certyfikacji i infrastruktury eksportowej Tea Board
Malowane domy wśród drzew na stromym zboczu w Darjeeling
Domy na zboczu w Darjeeling. W klasyfikacji khasmahal rodzina może tu zbudować dom, mieszkać i gospodarować przez pokolenia — i wciąż nie mieć do niczego aktu własności.Fot. Swikriti Rai, Darjeeling.

Co powinien zrobić parlament

Proponowane zmiany są jasne i wykonalne, a przy tym wcale nie radykalne. To minimum potrzebne, by wprowadzić przemysł herbaciany Darjeeling w XXI wiek.

Znowelizować Plantation Labour Act z 1951 roku.

Zreformować model wynagrodzenia w naturze tak, by państwo finansowało mieszkania, opiekę zdrowotną i wyżywienie, zamiast używać ich do zaniżania płac gotówkowych. Robotnicy potrzebują wynagrodzenia, którym mogą swobodnie dysponować, a nie świadczeń, które przywiązują ich do plantacji. Mechanizmy egzekwowania muszą mieć zęby: kary za nieprzestrzeganie przepisów muszą być odczuwalne.

Przyznać tytuł własności mieszkańcom ziem khasmahal.

Rodzinom, które od pokoleń gospodarują i mieszkają na ziemi khasmahal, należą się formalne prawa patta. Nie symboliczne działki, lecz pełny, zbywalny tytuł własności, który pozwala zaciągnąć kredyt, zainwestować, sprzedać albo przekazać ziemię dzieciom. Ta jedna zmiana z dnia na dzień odmieniłaby sytuację ekonomiczną tysięcy drobnych plantatorów.

Objąć drobnych plantatorów rejestracją GI.

Ramy GI prowadzone przez Tea Board trzeba zmienić tak, by uznawały STG za producentów uprawnionych na równi z zarejestrowanymi plantacjami. Drobni plantatorzy gospodarujący w dystrykcie Darjeeling powinni móc używać oznaczenia GI i korzystać z ceny premium, którą ono daje. Obecne wykluczenie jest nie do obrony.

Uregulować ceny zielonego liścia.

Cena, którą fabryki plantacji płacą za zielony liść kupowany od drobnych plantatorów, potrzebuje przejrzystej, regulowanej dolnej granicy. Obecny układ, w którym kupujący ustala cenę bez żadnego nadzoru, nie jest działającym rynkiem — to po prostu wyzysk.


Podróż herbaty z himalajskich wzgórz Darjeeling — czy od STG, czy z plantacji — ostatecznie kończy się w twoich naczyniach do herbaty.
Podróż herbaty z himalajskich wzgórz Darjeeling — czy od STG, czy z plantacji — ostatecznie kończy się w twoich naczyniach do herbaty. Fot. Swikriti Rai, Darjeeling.

Herbata z Darjeeling ma historię, za którą świat gotów jest płacić. To opowieść o wysokości, mgle, szczególnych glebach i półtorawiekowej wiedzy o uprawie.

Ale leży ona na innej opowieści, równie prawdziwej i znacznie rzadziej opowiadanej: o kolonialnych klasyfikacjach ziemi, które przetrwały do dziś, o robotnikach, których rodziny mieszkają na zboczu od czterech pokoleń i wciąż nie mogą go posiadać, o drobnych rolnikach uprawiających najsłynniejszą herbatę świata, którzy nie mogą jej legalnie sprzedać pod jej własną nazwą.

87 plantacji to Goliat. Mają dzierżawy, dostęp do GI, infrastrukturę Tea Board, domy aukcyjne i ramy prawne zaprojektowane wokół ich interesów. Drobni plantatorzy to Dawid.

Mają ziemię pod stopami, wiedzę w rękach i żadnego kamienia do rzucenia poza nowelizacją ustawy, której kolejne rządy wciąż nie uznały za stosowne uchwalić.


Źródła: Plantation Labour Act, 1951. Government of India. · Besky, S. (2014). The Darjeeling Distinction. University of California Press. · Rajbangshi, P.R. & Nambiar, D. (2020). “Who will stand up for us?” International Journal for Equity in Health. · World Tea News (2024). Darjeeling Gears Up for Potential Paradigm Shift in Tea Cultivation. · Sikkim Project (2024). Tea Estates to Tea Tourism: Darjeeling’s Changing Landscape. · Next IAS (2022). Crisis of Darjeeling Tea Industry. · Centre for Financial Accountability (2023). The mismatch in land demand vs land policy in West Bengal’s tea gardens.